18 Mehefin (1880) Y Parchg John Williams yn cychwyn ym Methania

  • 18 1760 (Sad.) Cyfarfod swyddogol cyntaf y ‘Sea Sarjants’ yn y ‘Long Room’ yn y Blac Leion.
Y Parchg John Williams(1850–1929)

Y Parchg John Williams (1850–1929)

  • 18 1880 (Gwe.) Y Parchg John Williams yn cychwyn ei weinidogaeth ym Methania.
    Daeth y Parchg John Williams i Fethania o Benbedw. Yn frodor o Lansadwrn, roedd ef yn weinidog poblogaidd ac yn berson amlwg iawn ym mywyd gwleidyddol y dref a’r sir. Daeth yn aelod o Fwrdd Ysgol Aberteifi yn 1882, ac yn gadeirydd y corff hwnnw ddeng mlynedd yn ddiweddarach. Yn 1895 – flwyddyn cyn i’r ysgol newydd agor – daeth yn gadeirydd Bwrdd Llywodraethwyr Ysgol Uwchradd Aberteifi a bu yn y swydd honno nes iddo ymddiswyddo yn 1913. Cafodd ei ethol unwaith yn rhagor ym mis Mai 1929. Daeth yn gynghorydd sir yn fuan ar ôl sefydlu’r Cyngor Sir yn 1889 a bu’n gadeirydd ddwywaith, sef yn 1894–5 ac eto yn 1914–15. Etholwyd ef yn henadur yn 1916. Gwasanaethodd ar bron pob pwyllgor o fewn y Cyngor Sir a bu’n gadeirydd y pwyllgor addysg am dair blynedd yn olynol ac yn gadeirydd pwyllgor yr heddlu ddwywaith. Bu hefyd yn aelod o Lys colegau Aberystwyth a Chaerdydd am flynyddoedd. Yn 1903 daeth yn aelod o Fwrdd y Gwarcheidwaid ac o 1911 ymlaen fe oedd cadeirydd y Bwrdd hwnnw. Bu hefyd yn gadeirydd Pwyllgor Addysg Aberteifi a’r Cylch ac yn gadeirydd y Pwyllgor Pensiynau lleol. … Gwasanaethodd fel ynad heddwch am flynyddoedd.

Dringodd hefyd o fewn enwad y Bedyddwyr yng Nghymru a chyrraedd llywyddiaeth Undeb Bedyddwyr Cymru yn 1905. Roedd yn Rhyddfrydwr i’r carn a phan fu farw yn 1929 derbyniodd swyddogion Bethania delegram oddi wrth y cyn brif weinidog David Lloyd George:

‘Deeply regret to hear of the death of my old friend, Rev. John Williams … It will be a real loss not only to Cardiganshire but to Liberalism throughout Wales.’

Roedd y Parchg John Williams, siwr o fod, yn un o’r pobl mwyaf dylanwadol tref Aberteifi yn ystod diwedd y 19eg ganrif a degawdau cyntaf yr 20ed ganrif.

20 Ebrill (1949) ‘Meseia’, gan Handel ym Methania; marw y Parchg Eseia Williams

20 1949 (Mer.) ‘Meseia’, gan Handel ym Methania. Unawdwyr yn cynnwys Jennifer Vyvyan; Gwyneth Morgan; Trefor Anthony; a Hubert Hughes; Idris Griffith, Llanelli, organydd; Arweinydd Andrew Williams. Noson gofiadwy oherwydd i’r Barchg Esaia Williams, ddisgyn yn farw yn y pwlpud tra’n annerch y gynulleidfa.

27 Chwefror (1970) Ieuenctid Bethania yn cwrdd â George Thomas

  • 27 1970 (Gwe.) Ieuenctid Bethania yn ymweld â Chaerdydd i weld ‘Chitty Chitty Bang Bang’. Ar y Sul pwy ddaeth i’w gweld yn Eglwys Bedyddwyr Heol Llandaf ond neb llai na Ysgrifennydd Cymru George Thomas: ‘ I expect you finished the milking before you came down’?! medde fe.
  • 27 1953 (Gwe.) Cyngerdd yn y Tabernacl: Côr Meibion Pontyberem, a’r tenor Geraint Davies.

 

1 Chwefror (1882) Agoriad swyddogol Festri Bethania

  • 1 1950 (Mer.) Agorwyd Banc TSB yn Kensington House gan y maer.
  • 1 1882 (Mer.) Agoriad swyddogol festri newydd Bethania.
  • 1 1880 (Gwe.) Arwerthiant y smac ‘Anne & Mary’ gan David Roberts yn y White Hart.

AGOR FESTRI BETHANIA (addaswyd mas o CTA 2.3.1882)

Adeiladwyd y festri oherwydd y cynnydd yn nifer y disgyblion a fynychai’r Ysgol Sul. Cynnwys: llyfrgell, ystafelloedd hamdden, festri, ystafelloedd ar gyfer athrawon, bwyler, a chyfleusterau eraill. Roedd y cyfan yn costio £510. Cyflwynwyd y cynllun i’r Parchg John Williams fel arwydd o barch gan y pensaer John  Owens, Lerpwl. Addurnwyd y cyfan tu fewn gan Mrs R E Rees, Sryd Fawr, bu’n gyfrifol hefyd am gasglu rhwng £20 a £30 tuag at y treuliau. Casglodd Master Johnny Evans George dros 100 o dicedi ar gyfer y te a’r cyngerdd.

Bu’r canlynol yn gyfrifol am yr addurniadau:

Miss Evans, Penrallt-Cadwgan; Mrs Williams, gwraig y gweinidog; Capt J O Griffiths; Mrs Llewellyn (Y Globe); Mr Richards; Mr David Thomas, Northgate Tce.; Mr John Bowen, Heol y Cei; Mrs Thomas, Mwldan; Capt Evans, New Inn, Heol William

Bu’r canlynol yn gyfrifol am fwydo’r 500:

Miss Evans, Penrallt-Cadwgan; Mrs J O Griffiths, Emerald Ho., Pendre; Mrs Thomas Griffiths, Pendre; Mrs  Esau, Pendre; Mrs James, Northgate Tce.; Miss Mary Ann Thomas, Heol y Bont

12 Ionawr (1964) Bethania ar dân

  • 12 1964 (Sad.) Tân ym Methania o dan y Capel lle roedd y boiler.
  • 12 1910 (Mer.) Etholiad Cyffredinol: Cyfarfod Cyhoeddus yn y Guildhall Vaughan Davies AS; Athro Levi, Aberystwyth; D. Davies, Treforgan, Y Parchg J D Hughes, Blaenwaun. Cadeirydd Y Parchg John Williams, Bethania.
  • 12 1876 (Mer.) Bu farw Dr. William Lane Noot, yn 71 oed.